|
|
Het bronsgieten
In de bronstijd waren er nog geen moderne ovens, thermometers etc. Het enige waar een bronsgieter mee moest werken is wat hij uit de natuur kon halen: hout, leer, klei, zand en steen. Maar om met deze middelen van wat stukjes brons een prachtige glimmende bijl te maken, vergt veel kennis en ervaring. De bronsgieter heeft om te beginnen een vuur nodig dat veel heter is dan een gewoon hout vuur. Tevens moet het metaal in dit vuur verhit worden, er uitgehaald worden en in een vorm worden gegoten met een hoge kwaliteit eindresultaat.
Eind 2003 ben ik begonnen met het bronsgieten en sindsdien heb ik vele gietingen uitgevoerd. Op deze pagina zal ik mijn opgebouwde kennis en ervaring samenvatten. Hieronder is een beschrijving van het giet proces. Voor degenen die ook geinteresseerd zijn in het gieten van brons, lees eerst de veiligheidstips hier.
De uitrusting
Boven is de uitrusting te zien gebruikt bij het bronsgieten. Het is deels gebaseerd op vondsten en afbeeldingen en wat niet terug te vinden is aangevult om het werkend te krijgen. Voor geinteresseerden, de onderstaande link geeft een uitgebreide beschrijving van de bronsgiet uitrusting.
Het smelten
Om het brons in een mal te kunnen gieten, moet het eerst volledig vloeibaar
zijn. Zuiver koper smelt bij 1083°C, en gemengd met 10% tin is het
smeltpunt ong. 1000°C. Het brons moet voldoende boven het smeltpunt
verwarmd worden om lang genoeg vloeibaar te zijn om het te gieten. Tevens
moet het vuur een temperatuur daarboven hebben om het metaal binnen niet
te lange tijd zover te verwarmen. Dit betekend dat het vuur op de kroes
gemiddeld
1100-1200°C moet blijven. Dit wordt bereikt met houtskool, aangeblazen
met blaasbalgen. Afhankelijk van de hoeveelheid metaal duurt het 15-30
minuten om het metaal te smelten. Aangezien de smeltkroes volledig bedekt
is met houtskool, kan niet worden gekeken of het vloeibaar is. Hiervoor
wordt een tak gebruikt om te voelen of het metaal vloeibaar is.
Het gieten
![]() |
|
|
|
|
|
|
Wanneer het brons vloeibaar is, wordt de kroes met een stok uit de oven
getild, en leeggegoten in de mal. Dit moet heel snel gebeuren, aangezien
het brons in seconden afkoeld en weer stolt. Om wat tijd te rekken, kan
de gietvorm worden voorverwarmt, zodat het brons langzamer afkoeld. Dit
is met name van belang voor lange dunne voorwerpen, zoals het gieten van
een zwaard (zie foto's). Na het gieten wordt gewacht tot het brons niet
meer gloeit, aangezien het brons in hete toestand breekbaar is, en wordt
de mal geopend. Indien alle stappen in het proces goed zijn uitgevoert
en de bronsgoden goedgehumeurd zijn, is in de mal een nieuw bronzen voorwerp
te vinden.
Het afwerken
Dan begint het harde en langdurende werk om het voorwerp to ondoen van
de gietkanalen, uitlopers en het slijpen, polijsten, scherpen, harden en
het maken van de niet metalen delen, zoals handvaten, wat soms dagen tot
weken in beslag kan nemen. Uiteindelijk na veel hard werken wordt de bronsgieter
beloond met een glimmend bronzen voorwerp. De resultaten zijn te vinden
in "BRONZEN REPRODUCTIES" in het bovenstaande menu.