INTRODUCTIE | NIEUWS | BRONSGIETEN | BRONZEN REPRODUCTIES | OVERIGE REPRODUCTIES | DE BOERDERIJ | BRONSTIJD METALEN | LINKS

Reproducties van bronzen gereedschap, wapens en ornamenten


foto door Eelco Kruidenier

Mijn specialiteit is het vervaardigen van bronzen voorwerpen naar voorbeelden uit de bronstijd. Hier geef ik de voorwerpen weer die ik in de loop der tijd heb gemaakt, of nog aan werk. Mijn doel is een zo nauwkeurig mogelijke reconstuctie weer te geven van een bronsgieter uit de bronstijd, en ik werk dan ook met middelen en technieken die alleen in die tijd voorhanden waren. Ook het afwerken, wat verreweg het meeste werk kost, doe ik zo authentiek mogelijk. Maar aangezien er zoveel tijd in zit, kan ik dit maar voor een beperkt aantal voorwerpen doen en doe ik dit dus alleen voor de meest interessante en best gelukte gietingen. Ook zijn een aantal voorwerpen die hier weer gegeven zijn niet door mijzelf gegoten. Maar aangezien ik deze zelf heb afgewerkt, heb ik deze ook toegevoegd. Bij ieder voorwerp zijn beschrijvingen toegevoegd van hoe ze zijn vervaardigd, met wat voor middelen en foto's van de verschillende stadia (via de "thumbnail" aan te klikken).

Wanneer ik de term "authentiek" gebruik, houdt het in dat ik alleen materialen gebruik beschikbaar in de bronstijd en de beschikbare archeologische kennis. Het betekend niet dat ze het ook echt exact zo deden, maar dat er de mogelijkheid is dat het zo werd gedaan. Het is echter zeer waarschijnlijk dat ze bepaalde dingen heel anders deden, op misschien wel veel handigere manieren dan ik doe. Het een paar keer uitproberen is natuurlijk nooit vergelijkbaar met de kennis van eeuwen  lange ervaring die zij tot hun beschikking hadden. Om die reden zal ik dus altijd met hun vergeleken een amateur blijven!

De voorwerpen die ik maak zijn of voor mijzelf om te gebruiken of tonen in Archeon, of voor anderen die daar werken. Ik kan helaas geen reproducties te koop aanbieden voor mensen buiten Archeon, vanwege de tijd die erin gaat en de produktie gewoon te beperkt is. Er zijn echter wel andere bronsgieters die wel reproducties te koop aanbieden, die te vinden zijn in de links pagina.

Bijlen

Bijlen zijn verreweg de meest voorkomende bronzen voorwerpen uit de bronstijd in Nederland. Bijlen waren namelijk zeer veelzijdig. Er werden huizen mee gemaakt, akkers mee vrij gelegd, brandhout mee gehakt en ze werden ook als wapens gebruikt. In de steentijd waren bijlen van steen, en daarom veel meer breekbaar. Door de invoering van eerst koper (einde steentijd), en vervolgens brons werden de bijlen veel duurzamer. En als een bijl zo ver versleten was dat hij niet meer gebruikt kon worden, kon het metaal worden hergebruikt. Brons gaf ook de mogelijkheid tot de ontwikkeling van betere vormen. Zo ontwikkelde zich uit de oorspronkelijke vlakbijl zich de randbijl, randbijl met stoprand, hielbijl, vleugelbijl en uiteindelijk de kokerbijl. Deze ontwikkeling in vorm zorgde voor een steeds betere schachting van de bijl in de steel.
 

Koperen vlakbijl 1
Koperen vlakbijl 2
 Kleine vlakbijl
Haren vlakbijl
Wageningen vlakbijl
 
Kleine randbijl
Geknikte randbijl
Randbijl met stoprand
Randbijl met stoprand
Hielbijl
 
Sleenerzand hielbijl
Weenderveld hielbijl
Hielbijl
Hielbijl
Hielbijl
 
Kokerbijl 1
Kokerbijl 2
Kokerbijl 3
Houten kokerbijl
Niedermaas type kokerbijl
 
Seddin-karbow type kokerbijl
Grote Zweedse bijl
 
Dolken

Even als bijlen hadden de dolken hun oorsprong als vuurstenen dolken. Aanvankelijk waren koperen dolkjes in de late steentijd de meest gebruikelijke metalen voorwerpen. Zo zijn een tiental koperen dolkjes bekend uit de beker periodes. Een graf uit de klokbeker periode in Lunteren, bevatte naast een koperen dolk zelfs een stenen hammer, aambeelden en een slijpsteen. Dit betekend dus dat metalen voorwerpen zoals deze dolkjes ook al in Nederland werden vervaardigd. In de vroege bronstijd werden ook bronzen dolken gebruikt. Dolken bleven echter vrij zeldzaam, in tegenstelling tot bijvoorbeeld centraal Europa en Engeland.
 

Mes-dolk
Kessel Dolk
Ierse gegroefde dolk
Ierse gegroefde dolk 2
 
Mes-dolk 2
Ierse gegroefde dolk 3
 
Zwaarden

De bronzen dolken werden steeds langer, en ontwikkelden zich in de midden bronstijd tot zwaarden. Zwaarden behoren tot de eerste gebruiksvoorwerpen die alleen voor gevechtsdoeleinden werden gemaakt. Eerdere wapens werden in eerste instantie voor andere doeleinden gemaakt, maar konden ook voor gevechtsdoeleinden worden gebruikt. Hiertoe horen bijvoorbeeld de speer, pijl en boog en de bijl. Zwaarden ontwikkelden zich van steekwapens, de rapieren, tot steek en slag zwaarden, zoals de Ewart Park type zwaarden.
 

Nijmegen rapier
Carp's tongue type zwaard
Carp's tongue type zwaard 2
 
Neil Burridge
Rapier 1
Neil Burridge
Rapier 2
Neil Burridge
Rapier 3
Neil Burridge
Ballintober type zwaard
Neil Burridge
Limehouse type zwaard
 
Neil Burridge
zwaardgiet-cursus
zwaard
Neil Burridge
Ewart Park type zwaard generatie 1
Neil Burridge
Ewart Park type zwaard
generatie 2
Neil Burridge
Ewart Park type zwaard 
generatie 3
 
Neil Burridge
Gundlingen type zwaard 
 
Messen

Messen van brons kwamen pas laat in de bronstijd in gebruik. Als snijgereedschap werden voornamelijk vuurstenen afslagen gebruikt. Tijdens de urnenveld periode in de late bronstijd, kwamen messen regelmatig voor. De zogenaamde "dubbele T" messen, met rijk versierde bronzen handvaten, werden waarschijnlijk in Nederland vervaardigd. Deze behoren tot de meest hoogstaande voorbeelden van metaalbewerking in Nederland.
 

Mes 1
Mes 2
Mes 3
Mes 4
Mes 5
 
Mes 6
Mes 7
Mes 8
Mes 9
Mes 10
 
Mes 11 
 
Overige gebruiksvoorwerpen

Brons werd ook voor vele andere gebruiksvoorwerpen toegepast. Zo werd brons toegepast in houtbewerking, bronsbewerking, en voor sikkels voor het oogsten van gewassen. Hiervoor werden echter voornamelijk nog alternatieve materialen als vuursteen toegepast. Bronzen hammers bijvoorbeeld, kwamen pas aan het einde van de bronstijd in gebruik, en deze werden alleen door metaalbewerkers gebruikt.
 

Beitel
Beitel 2
Kokerhamer
Aambeeld
Sikkel
 
Pijlpunten
Scheermes
Deurne brede beitel
Deurne guts
Deurne smalle beitel
 
Scheermes 2
Speerpunt
 
Sieraden

Brons is niet alleen een zeer geschikt materiaal voor allerlei gebruiksvoorwerpen, het is ook bijzonder fraai. Daarom werd het vaak toegepast in sieraden. Hiermee kon iemand in de bronstijd ook zijn of haar rijkdom tonen. Sieraden hebben namelijk geen enkel praktisch nut. Dus iemand die vermogen overheeft om voorwerpen van hoge waarde aan te schaffen zonder practisch nut, moet dus zeer rijk zijn. Tevens had brons waarschijnlijk ook een religieuze betekenis. Zo werden in Denemarken bijvoorbeeld bronzen zonneschijven gedragen, waarvan er in Nederland ook een is gevonden. Brons werd waarschijnlijk in connectie gebracht met de zon, die in het geloof een grote betekenis had. Brons, wanneer vloeibaar, straalt wit licht uit als de zon. En wanneer afgewerkt en gepolijst, brons weerkaatst het zonlicht als geen ander materiaal in die tijd. Het is dus niet onwaarschijnlijk dat de mensen in die tijd die vergelijkenis ook zagen.
 

Geribbelde armband
Spelden met dubbelkonische knop
Speld met ribbel versiering
Radnaald
Bronzen ring