|
|
Reproducties van bronzen gereedschap, wapens en ornamenten
Mijn specialiteit is het vervaardigen van bronzen voorwerpen naar voorbeelden uit de bronstijd. Hier geef ik de voorwerpen weer die ik in de loop der tijd heb gemaakt, of nog aan werk. Mijn doel is een zo nauwkeurig mogelijke reconstuctie weer te geven van een bronsgieter uit de bronstijd, en ik werk dan ook met middelen en technieken die alleen in die tijd voorhanden waren. Ook het afwerken, wat verreweg het meeste werk kost, doe ik zo authentiek mogelijk. Maar aangezien er zoveel tijd in zit, kan ik dit maar voor een beperkt aantal voorwerpen doen en doe ik dit dus alleen voor de meest interessante en best gelukte gietingen. Ook zijn een aantal voorwerpen die hier weer gegeven zijn niet door mijzelf gegoten. Maar aangezien ik deze zelf heb afgewerkt, heb ik deze ook toegevoegd. Bij ieder voorwerp zijn beschrijvingen toegevoegd van hoe ze zijn vervaardigd, met wat voor middelen en foto's van de verschillende stadia (via de "thumbnail" aan te klikken).
Wanneer ik de term "authentiek" gebruik, houdt het in dat ik alleen materialen gebruik beschikbaar in de bronstijd en de beschikbare archeologische kennis. Het betekend niet dat ze het ook echt exact zo deden, maar dat er de mogelijkheid is dat het zo werd gedaan. Het is echter zeer waarschijnlijk dat ze bepaalde dingen heel anders deden, op misschien wel veel handigere manieren dan ik doe. Het een paar keer uitproberen is natuurlijk nooit vergelijkbaar met de kennis van eeuwen lange ervaring die zij tot hun beschikking hadden. Om die reden zal ik dus altijd met hun vergeleken een amateur blijven!
De voorwerpen die ik maak zijn of voor mijzelf om te gebruiken of tonen in Archeon, of voor anderen die daar werken. Ik kan helaas geen reproducties te koop aanbieden voor mensen buiten Archeon, vanwege de tijd die erin gaat en de produktie gewoon te beperkt is. Er zijn echter wel andere bronsgieters die wel reproducties te koop aanbieden, die te vinden zijn in de links pagina.
Bijlen
Bijlen zijn verreweg de meest voorkomende bronzen voorwerpen uit de
bronstijd in Nederland. Bijlen waren namelijk zeer veelzijdig. Er werden
huizen mee gemaakt, akkers mee vrij gelegd, brandhout mee gehakt en ze
werden ook als wapens gebruikt. In de steentijd waren bijlen van steen,
en daarom veel meer breekbaar. Door de invoering van eerst koper (einde
steentijd), en vervolgens brons werden de bijlen veel duurzamer. En als
een bijl zo ver versleten was dat hij niet meer gebruikt kon worden, kon
het metaal worden hergebruikt. Brons gaf ook de mogelijkheid tot de ontwikkeling
van betere vormen. Zo ontwikkelde zich uit de oorspronkelijke vlakbijl
zich de randbijl, randbijl met stoprand, hielbijl, vleugelbijl en uiteindelijk
de kokerbijl. Deze ontwikkeling in vorm zorgde voor een steeds betere schachting
van de bijl in de steel.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
|
|
![]() |
|
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
|
![]() |
|
|
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
|
|
|
Even als bijlen hadden de dolken hun oorsprong als vuurstenen dolken.
Aanvankelijk waren koperen dolkjes in de late steentijd de meest gebruikelijke
metalen voorwerpen. Zo zijn een tiental koperen dolkjes bekend uit de beker
periodes. Een graf uit de klokbeker periode in Lunteren, bevatte naast
een koperen dolk zelfs een stenen hammer, aambeelden en een slijpsteen.
Dit betekend dus dat metalen voorwerpen zoals deze dolkjes ook al in Nederland
werden vervaardigd. In de vroege bronstijd werden ook bronzen dolken gebruikt.
Dolken bleven echter vrij zeldzaam, in tegenstelling tot bijvoorbeeld centraal
Europa en Engeland.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
|
|
|
De bronzen dolken werden steeds langer, en ontwikkelden zich in de midden
bronstijd tot zwaarden. Zwaarden behoren tot de eerste gebruiksvoorwerpen
die alleen voor gevechtsdoeleinden werden gemaakt. Eerdere wapens werden
in eerste instantie voor andere doeleinden gemaakt, maar konden ook voor
gevechtsdoeleinden worden gebruikt. Hiertoe horen bijvoorbeeld de speer,
pijl en boog en de bijl. Zwaarden ontwikkelden zich van steekwapens, de
rapieren, tot steek en slag zwaarden, zoals de Ewart Park type zwaarden.
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
Rapier 1 |
Rapier 2 |
Rapier 3 |
Ballintober type zwaard |
Limehouse type zwaard |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
zwaardgiet-cursus zwaard |
Ewart Park type zwaard generatie 1 |
Ewart Park type zwaard generatie 2 |
Ewart Park type zwaard generatie 3 |
![]() |
|
Gundlingen type zwaard |
Messen van brons kwamen pas laat in de bronstijd in gebruik. Als snijgereedschap
werden voornamelijk vuurstenen afslagen gebruikt. Tijdens de urnenveld
periode in de late bronstijd, kwamen messen regelmatig voor. De zogenaamde
"dubbele T" messen, met rijk versierde bronzen handvaten, werden waarschijnlijk
in Nederland vervaardigd. Deze behoren tot de meest hoogstaande voorbeelden
van metaalbewerking in Nederland.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
![]() |
|
|
Brons werd ook voor vele andere gebruiksvoorwerpen toegepast. Zo werd
brons toegepast in houtbewerking, bronsbewerking, en voor sikkels voor
het oogsten van gewassen. Hiervoor werden echter voornamelijk nog alternatieve
materialen als vuursteen toegepast. Bronzen hammers bijvoorbeeld, kwamen
pas aan het einde van de bronstijd in gebruik, en deze werden alleen door
metaalbewerkers gebruikt.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|
![]() |
![]() |
|
|
|
Brons is niet alleen een zeer geschikt materiaal voor allerlei gebruiksvoorwerpen,
het is ook bijzonder fraai. Daarom werd het vaak toegepast in sieraden.
Hiermee kon iemand in de bronstijd ook zijn of haar rijkdom tonen. Sieraden
hebben namelijk geen enkel praktisch nut. Dus iemand die vermogen overheeft
om voorwerpen van hoge waarde aan te schaffen zonder practisch nut, moet
dus zeer rijk zijn. Tevens had brons waarschijnlijk ook een religieuze
betekenis. Zo werden in Denemarken bijvoorbeeld bronzen zonneschijven gedragen,
waarvan er in Nederland ook een is gevonden. Brons werd waarschijnlijk
in connectie gebracht met de zon, die in het geloof een grote betekenis
had. Brons, wanneer vloeibaar, straalt wit licht uit als de zon. En wanneer
afgewerkt en gepolijst, brons weerkaatst het zonlicht als geen ander materiaal
in die tijd. Het is dus niet onwaarschijnlijk dat de mensen in die tijd
die vergelijkenis ook zagen.
|
|
![]() |
|
![]() |
![]() |
|
|
|
|
|
|