INTRODUCTIE | NIEUWS | BRONSGIETEN | BRONZEN REPRODUCTIES | OVERIGE REPRODUCTIES | DE BOERDERIJ | BRONSTIJD METALEN | LINKS

Randbijl met stoprand

Origineel
 
Vindplaats: Epe, Gelderland
Ouderdom: 1400 v.Chr.

Deze bijl is samen met een hielbijl en een sikkel gevonden, gewikkeld in linnen en was dus waarschijnlijk een offer. De hielbijl komt waarschijnlijk uit zuid Engeland en de sikkel uit midden Europa. Deze bijl is echter een lokaal product, en des te meer een reden om deze als voorbeeld te nemen. Deze bijl en de hielbijl zijn momenteel te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Het model
 
Materiaal: klei & zand

Voor het maken van de mal heb ik een model gemaakt van klei en zand. Modellen zijn zelden terug gevonden voor het maken van mallen, op enkele houten modellen van zwaarden na. Van klei is het echter veel eenvoudiger te maken en er is ook geen gereedschap voor nodig. Aangezien ongebakken klei niet bewaard blijft, zal er ook nooit iets van worden teruggevonden. Dus wat mij betreft is dit een zeer waarschijnlijke methode de gebruikt zal zijn voor het maken van modellen. 

De mal
 
Materiaal: klei & zand

De mal is gemaakt door eerst twee evengrote plakken klei te maken. Deze heb ik bestrooid met houtskool poeder, om het minder plakkend te maken. Vervolgens heb ik het model erin gedrukt, en de mal verder afgewerkt. De mal is na het drogen gebakken. 

Giet resultaat
 
Om deze bijl te gieten heb ik zo veel mogelijk brons aangemaakt in mijn kroes, om zeker te zijn dat ik genoeg had. Hiervoor heb ik twee bollen koper gesmolten, en vervolgens tin eraan toegevoegd. De eerste keer dat ik wilde gieten bleek het brons aan het oppervlak gestold, dus terug in de oven. Dit gebeurde een tweede keer, maar de derde keer was het vloeibaar. Waarschijnlijk lag het houtskool niet goed, waardoor een koude luchtstroom op het brons blies. Inmiddels zat er aardig wat kleine houtskool deeltjes in het brons. Alhoewel ik zag dat er in ieder geval een goede hoeveelheid brons in de mal zat, was ik bang dat er een hoop was meegegoten. Dit was niet het geval, waarschijnlijk doordat de dunne, breede trechter het heeft tegengehouden. Er ontbreekt alleen wel een stukje van het uiteinde, zodat de achterkant wat korter is. Nou was het model daar juist iets langer dan het origineel, dus dat komt goed uit. En ik hoef de toevoer niet te verwijderen, dus dat scheelt weer werk!

Afwerking
De bijl is nu bijna klaar. Eerst zijn de uitlopers verwijderd. De rest is met behulp van een hamer en aambeeld steen zo veel mogelijk plat gehamerd. Dit scheelde veel slijpwerk. De rand is dun gehamerd in enkele stappen, met daartussen zachtgloeien om verdere vervorming mogelijk te maken. Alleen de na de laatste stap is dit niet gedaan om de rand zo hard mogelijk te maken. Daarna is de bijl verder scherp geslepen, en gepolijst. Er is nog wat polijst werk nodig om nog wat oxidatie van het zachtgloeien te verwijderen, en dan is hij klaar om aan de steel gezet te worden.

Afwerkte bijl
De bijl is volledig afgewerkt. De snijkant is ook nog verder bijgeslepen, aangezien de hoek te stomp was, waardoor de bijl niet goed zou werken. De bijl is vervolgens gepolijst met een gladde steen.

Steel
De steel is gemaakt van essenhout, naar voorbeeld van de steel gevonden te Guldhoj, Denemarken. Het enige verschil is dat de originele steel gemaakt is uit een stam met zijtak, terwijl mijn steel uit een tak met zijtak is vervaardigd. De steel had ik al enige tijd eerder gemaakt, gebruikmakend van een bronzen beitel. De bijl had ik tijdelijk vastgesnoerd met leer. Dit bleek niet goed te werken. Ondanks dat het leer goed vastgebonden zat, kon de bijlkop er nog steeds makkelijk uit getrokken worden. Ook bleek de steel te gaan splijten. Dit laatste kan verholpen worden door veel stijver bind materiaal te gebruiken, zoals rauwe huid of darm. Dit krimpt ook nog eens waneer het droogt, en zorgt daardoor dat het hout nog beter bij elkaar gehouden wordt. Om de bijlkop en binding op zijn plaats te houden, kan berkenpek, huidenlijm of hars gebruikt worden. Zodra ik hierover beschik zal ik de bijl opnieuw vastbinden en uittesten. 

Afgewerkte bijl aan steel
De bijl is vast gezet in de steel met ingekookte hout-teer en rauwe huid. Nadat de omwikkeling is gedroogd, is deze ingewreven met bijenwas om deze watervast te maken. Tot dusver blijkt deze verbinding het goed te houden.