INTRODUCTIE | NIEUWS | BRONSGIETEN | BRONZEN REPRODUCTIES | OVERIGE REPRODUCTIES | DE BOERDERIJ | BRONSTIJD METALEN | LINKS

Houten kokerbijl

Origineel
 
Vindplaats: Houten
Ouderdom: ong. 1000 v.Chr.

Eerder dit jaar had ik het genoegen de vinder van deze prachtige kokerbijl te bezoeken, en de bijl van dicht bij te bestuderen. Hierdoor kon ik een veel beter gevoel krijgen voor de vorm van dergelijke kokerbijlen, die ik tot dan toe slechts van foto's kon. Aangezien de vinder het metaal bewerkers weekeinde in Archeon zou bezoeken, leek het me een goed idee om dan ook deze bijl te gieten.

Meer over deze bijl is te vinden op deze site.

Model
 
Het model om de mal te maken is gemaakt van klei en zand. In tegenstelling tot de vorige kokerbijl modelen, heb ik deze op een voet gemaakt. Dit zorgt ervoor dat ik de opening voor de kern al direct in de mal helften kan aanbrengen. Ook is het een stuk makkelijker de mal helften om het model te vormen als deze rechtop staat. 

Mal
 
Voor de malhelften maakte ik twee plakken klei, gemagerd met zand, die ik om het model heen vormde. Nadat deze helften goed aftwerkt en passend gemaakt waren, liet ik deze enkele dagen drogen, zodat deze een stuk steviger werden. Daarna maakte ik de kern, gebruikmakend van de mal helften om deze goed passend te maken. Door de kern later te maken, krimpt deze ook verder door dan de malhelften, en zal deze altijd passen nadat alle delen volledig zijn gedroogd. Om de garantie te verhogen op het succesvol gieten van een bijl, heb ik drie mallen gemaakt. Hiernaast is een van de mallen te zien, nadat deze is gebakken. 

Giet resultaat
 
Tot mijn verbazing zijn alle drie de bijlen gelukt! Voor iedere gieting was de mal naast het vuur verwarmd, en de kern in het vuur, zodat deze roodgloeiend was. Dit was om ervoor te zorgen dat het brons zo min mogelijk afkoelde tijdens het gieten. Voor het brons gebruikte ik een legering met ongeveer 12% tin en 2% lood. Het lood, evenals het hogere tin gehalte zorgt voor een grotere vloeibaarheid van het brons, waardoor het makkerlijker door de gietkanalen stroomt. Ook verlaagt het het smeltpunt, waardoor het makkelijker is het brons vloeibaar te krijgen, en te houden tijdens het gieten.

Kokerbijl 1
 
Hier is de eerste van de drie kokerbijlen. Vreemd genoeg hebben alle drie de bijlen een ruw oppervlak aan een kant, de eerste twee cm. vanaf de snijkant. Waarschijnlijk zijn de mallen daar niet goed genoeg geoxideerd tijdens het bakken, omdat ze daar in het zand stonden.

Kokerbijl 2
 
 Hier is de tweede van de drie kokerbijlen. 

Kokerbijl 3
 
Hier is de derde van de drie kokerbijlen. Deze heeft een wat minder duidelijke versiering aan een kant, vanwege slink problemen. Bij deze kwam ook de kern uit de mal naarboven, die mijn collega gelukking net optijd weer naar beneden duwde, zodat dit toch nog een goede bijl werd.
 
 
Giet kanalen
 
Dit is een goed voorbeeld van hoe de vulling van de gietkanalen eruit ziet, nadat de kern eromheen is weggebroken. Dergelijke giettoevoeren zijn regelmatig teruggevonden. Ook in Nederland zijn enkele voorbeelden bekend.
 
 
Afgewerkte bijlen

Kokerbijl 1
 
Dit is het resultaat nadat de gietkanalen zijn verwijderd, de bijl is glad geslepen, aangescherpt en de snijkant hard gehamerd. Dit is met modern gereedschap uitgevoerd. 

Kokerbijl 2
 
Deze bijl is op dezelfde manier afgewerkt. In dit geval heb ik ook de versiering van facetten aangebracht die ook in het origineel aanwezig zijn. Dit is gedaan met behulp van een bronzen punch, waarmee ondiepe kanalen in het oppervlak zijn gehamerd. Na dit gedaan te hebben, zijn de facetten nog iets nageslepen om ze wat strakker eruit te laten zien. Dit is vrijwel zeker ook bij het origineel uitgevoerd.

Kokerbijl 3
 
Dit is de laatste van de drie bijlen. Ook deze is met modern gereedschap afgewerkt.
 
 
Volledig afgewerkte bijl met steel
 
Kokerbijl 2
 
De steel is een vertakte steel van essenhout. De steel is met behulp van een bronzen bijl, mes en beitel gemaakt. De bijlkop is vastgezet met een koord van wilgenbast. Om de bijlkop te beschermen buiten gebruik, heb ik nog een leren beschermhoes toegevoegd.